Տարիներ շարունակ, հատկապես Հայաստանի` Եվրոպայի խորհրդին անդամակցելուց հետո, ակտիվ իրավապաշտպան գործունեություն էինծավալում բազմաթիվ հասարակականկազմակերպություններ: «Հելսինկյան կոմիտե» -ն, «Հելսինկյան ընկերակցությունը» , այլ իրավապաշտպան ՀԿ-ներ պարբերաբար այցերէին կատարում քրեակատարողականհիմնարկներ, հետեւում էին բանակում տեղիունեցող բռնության դեպքերին, սպանություններին, մարդու իրավունքների խախտումներին, զեկույցներ կազմում եւ հրապարակում, որոնքահազանգ էին իշխանությունների համար: Նրանցհետեւողականության, զեկույցների շնորհիվ էլմիջազգային իրավապաշտպան կառույցներըպատկերացում էին կազմում Հայաստանումժողովրդավարության մակարդակի եւ մարդուիրավունքների ոլորտում տիրող վիճակի մասին:
ՀՀ արդարադատության նախարարությունից հետաքրքրվել էինք, թե արդյոք այսօ?ր էլ են ՀԿ-ները դիտորդական առաքելությունիրականացնում քրեակատարողականհիմնարկներում, եթե այո, ապա որո՞նք են նրանք:
«Ի պատասխան Ձեր` 2025թ. սեպտեմբերի 5-ի 1627235 գրության` հայտնում ենք, որ ՀՀ արդարադատության նախարարի 2020թ. մարտի20-ի N 126-Ն հրամանով հաստատվել է ՀՀ արդարադադատության նախարարությանքրեակատարողական հիմնարկներում եւմարմիններում հասարակական վերահսկողությունիրականացնող հասարակական դիտորդներիխմբի (այսուհետ` Խումբ) ձեւավորման եւհասարակական վերահսկողությանիրականացման կարգը:
Հարկ է նշել, որ Խմբի կողմից վերահսկողություննիրականացվում է Հայաստանի Հանրապետությանօրենսդրության ուսումնասիրության, քրեակատարողական հիմնարկներ եւազատազրկվածների իրավունքներիպաշտպանության հետ կապված եւ Խմբիգործառույթներից բխող այլ վայրերայցելություններ եւ ուսումնասիրություններկատարելու, կատարված ուսումնասիրություններիեւ այցելությունների արդյունքներն ամփոփելու եւհանրայնացնելու միջոցով: Արդյունքներնամփոփվում են զեկույցների, հաշվետվությունների(հրատապ, ընթացիկ եւ տարեկան), որոնցկապակցությամբ Արդարադատությաննախարարությունը տալիս է իրմեկնաբանությունները` տեղեկանքների եւհայտարարությունների ձեւով: Ամփոփվածարդյունքները հանրայնացվում են զանգվածայինլրատվության միջոցների, սոցիալական ցանցերիեւ Հայաստանի Հանրապետությանօրենսդրությամբ չարգելված բոլոր այլ միջոցներով:
Քրեակատարողական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի1-ին մասի համաձայն`
1. Պատիժ կատարող հիմնարկներում եւմարմիններում պետական մարմինների, հասարակական կամ այլ կազմակերպություններիաջակցությամբ կամ անմիջականմասնակցությամբ կարող են կազմակերպվելաշխատանքային, կրթական, մշակութային, մարզական, կրոնական եւ այլ միջոցառումներ:
ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայությունը եւ ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական հիմնարկներըհամագործակցում են ներքոնշյալ հասարակականկազմակերպությունների հետ եւ նրանցաջակցությամբ կազմակերպում տարաբնույթկրթական ծրագրեր, մշակութային միջոցառումներ.
1. « Հանուն ազատության» ԻՀԿ
2. «Դյուցազնագիրք» դյուցազուններիասոցիացիա ՀԿ
3. « Իրավական նախաձեռնությունների կենտրոն »ՀԿ
4. «Քաղաքացիական հասարակությանինստիտուտ» ՀԿ
5. «Նոր սերունդ» ՀԿ » :
Թագուհի Հակոբյան
