Երբ անշարժ գույքը գտնվում է մեկ ուրիշին պատկանող հողամասի վրա, մինչ այժմ գործում էր պարզ կանոն. գույքի սեփականատերն ուներ այդ հողի համապատասխան մասն օգտագործելու իրավունք՝ հենց օրենքի ուժով։ Օգոստոսի 30-ից այդ դրույթն ուժը կորցնում է, իսկ գույքի ճակատագիրը հողի օգտագործման իրավունքի դադարման դեպքում ստանում է բոլորովին նոր կարգավորում։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, փոփոխությունները սահմանված են «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացում կատարելու մասին» 2026 թվականի հուլիսի 3-ի ՀՕ-405-Ն օրենքով, որը պաշտոնապես հրապարակվել է հուլիսի 29-ին և ուժի մեջ է մտնում հրապարակումից մեկ ամիս հետո՝ 2026 թվականի օգոստոսի 30-ին։ Փոփոխությունները վերաբերում են Քաղաքացիական օրենսգրքի 205-րդ, 207-րդ և 208-րդ հոդվածներին։
Ի՞նչ իրավունք է վերանում
Օրենքի 1-ին հոդվածի 3-րդ կետով ուժը կորցրած են ճանաչվում Քաղաքացիական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասը և 205-րդ հոդվածի 3-րդ մասը։
207-րդ հոդվածի 1-ին մասը գործող խմբագրությամբ սահմանում է, որ այլ անձի պատկանող հողամասում գտնվող անշարժ գույքի սեփականատերն իրավունք ունի օգտագործել այդ հողամասի այն մասը, որում ամրակայված է անշարժ գույքը։ Հենց այս ուղղակի, օրենքի ուժով գործող իրավունքն է, որ օգոստոսի 30-ից վերանում է։
205-րդ հոդվածի 3-րդ մասը դրան կապված դրույթ է. այն նախատեսում է, որ 207-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված դեպքում հողամասի օգտագործման իրավունք կարող է ձեռք բերել նաև շենքի, շինության և այլ անշարժ գույքի սեփականատերը։ Այս հնարավորությունը նույնպես ուժը կորցնում է։
Ի՞նչ է շարունակում գործել
207-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերը մնում են ուժի մեջ։ 2-րդ մասով՝ ուրիշի հողամասի վրա գտնվող անշարժ գույքի սեփականության իրավունքն այլ անձի անցնելիս, վերջինս հողամասի համապատասխան մասի օգտագործման իրավունք է ձեռք բերում նույն պայմաններով և ծավալով, ինչ նախկին սեփականատերը։ Նույն մասով՝ հողամասի նկատմամբ սեփականության իրավունքն այլ անձի փոխանցելը հիմք չէ անշարժ գույքի սեփականատիրոջ՝ հողամասի օգտագործման իրավունքը փոփոխելու կամ դադարելու համար։
3-րդ մասով՝ ուրիշի հողամասի վրա գտնվող անշարժ գույքի սեփականատերն իրավունք ունի տիրապետել, օգտագործել և տնօրինել իր գույքը, ներառյալ քանդել համապատասխան շենքերն ու շինությունները, եթե դա չի հակասում տվյալ հողամասի օգտագործման՝ օրենքով կամ պայմանագրով սահմանված պայմաններին։
Ի՞նչ է փոխվում հողի օգտագործման իրավունքը դադարելիս
Օրենքի 1-ին հոդվածի 4-րդ կետով 208-րդ հոդվածը շարադրվում է նոր խմբագրությամբ։ Գործող տեքստը կարճ է. հողամասի օգտագործման իրավունքը դադարելիս հողօգտագործողի կառուցած շենքերի, շինությունների և այլ անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքն անցնում է հողամասի սեփականատիրոջը, եթե այլ բան նախատեսված չէ պայմանագրով։ Փոխհատուցման կամ դատարանի մասին այնտեղ խոսք չկա։
Նոր խմբագրությամբ սեփականության իրավունքն անցնում է հողամասի սեփականատիրոջը դատարանի վճռի հիման վրա և համարժեք փոխհատուցմամբ, եթե այլ բան նախատեսված չէ հողամասի սեփականատիրոջ և հողօգտագործողի միջև կնքված պայմանագրով։
Առանձին ուշադրության արժանի է, որ հոդվածն ինքն է սահմանում փոխհատուցման չափը. համարժեք փոխհատուցում է համարվում հողամասի վրա գտնվող անշարժ գույքի շուկայական արժեքը։
Ե՞րբ է ծագում հողատիրոջ սեփականության իրավունքը
208-րդ հոդվածի նոր 2-րդ մասով հողամասի սեփականատիրոջ սեփականության իրավունքը ծագում է վճռից ծագող իրավունքների պետական գրանցման պահից, ոչ թե դատարանի վճռի պահից։
Գրանցման համար հիմք են երկու փաստաթուղթ միասին՝ դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած վճիռը և սահմանված փոխհատուցման գումարը վճարելու վերաբերյալ ապացույցը։ Այսինքն՝ առանց փոխհատուցումը վճարելու հողամասի սեփականատերը գրանցում ստանալ չի կարող։
Հաճախ տրվող հարցեր
Կարո՞ղ են կողմերն այլ պայման սահմանել։
Այո։ 208-րդ հոդվածի նոր 1-ին մասով կանոնը գործում է, եթե այլ բան նախատեսված չէ հողամասի սեփականատիրոջ և հողօգտագործողի միջև կնքված պայմանագրով։ Հետևաբար պայմանագիրը մնում է առաջնային գործիքը։
Փոփոխությունը վերաբերո՞ւմ է բազմաբնակարան շենքի բնակարաններին։
Այս հոդվածները խոսում են հողամասի վրա գտնվող շենքերի, շինությունների և այլ անշարժ գույքի մասին։ Ստորաբաժանված շենքի առանձին տարածքի դեպքում գործում է 209-րդ հոդվածի 3-րդ մասը, որով տարածքի օտարման դեպքում ձեռք բերողին է անցնում շենքի տակ գտնվող հողամասի նկատմամբ ընդհանուր բաժնային սեփականության իրավունքը։
Ամփոփում
Օգոստոսի 30-ից ուժը կորցնում են Քաղաքացիական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասը, որով անշարժ գույքի սեփականատերն ուներ իր գույքի տակի ուրիշի հողն օգտագործելու ուղղակի իրավունք, և 205-րդ հոդվածի 3-րդ մասը, իսկ 208-րդ հոդվածի նոր խմբագրությամբ հողի օգտագործման իրավունքը դադարելիս անշարժ գույքն անցնում է հողամասի սեփականատիրոջը դատարանի վճռով և շուկայական արժեքին համարժեք փոխհատուցմամբ, ընդ որում սեփականության իրավունքը ծագում է պետական գրանցման պահից, որի համար պահանջվում է նաև փոխհատուցումը վճարելու ապացույցը, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում 1. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Անշարժ գույքի և հողի օգտագործման հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
Ծանուցում 2. սույն նյութի պատկերը գեներացվել է արհեստական բանականության գործիքակազմի օգնությամբ։
