Երկար ժամանակ համարվում էր, որ գեները (ավելի ճիշտ՝ դրանց վրա «գրանցված» տեղեկատվությունը) լիովին կանխորոշում են մեր կյանքը։ Խոսքը ոչ միայն մազերի գույնի կամ հիվանդությունների նկատմամբ հակվածության մասին է, այլ նաև այն մասին, թե ինչպես կվարվենք որոշակի իրավիճակներում, ինչ ընտրություն կկատարենք և այլն:
Այսպես, սխալ եզրակացություն է արվել, որ յուրաքանչյուր մարդու ճակատագիրը վերահսկվում է գենոմի (նրա բոլոր գեների հավաքածու) կողմից, որը նա ստանում է հորից և մորից բեղմնավորման պահին։ Եթե հետևել այս տրամաբանությանը, ապա մեր կյանքի առաջին իսկ օրը այն արդեն «գրված է»՝ րոպե առ րոպե։ Ստացվում է, որ մենք բոլորս ժառանգականության զոհ ենք, և ինչ էլ որ անենք, միևնույնն է պետք է սպասենք հիվանդությունների և բացասական գծերի դրսևորմանը, որոնք ժառանգաբար փոխանցվում են ընտանիքում։
Սակայն, դա ամենևին էլ այդպես չէ: Ընդհակառակը, 60-ականների վերջին ցողունային բջիջների հետ իրականացված փորձերի ժամանակ պարզվել է, որ գեները չեն «ինքնաակտիվանում», դրանք պարզապես չեն կարողանում կառավարել սեփական ակտիվությունը։ Այս հայտնագործությունն իսկապես բեկումնային էր: Նույնիսկ նոր գիտություն է ի հայտ եկել՝ էպիգենետիկան, որն ուսումնասիրում է էպիգենետիկ ժառանգականության օրինաչափությունները՝ գեների արտահայտման կամ բջիջների ֆենոտիպի փոփոխությունները, որոնք պայմանավորված են ԴՆԹ-ի հաջորդականությունների վրա չազդող մեխանիզմներով:
Գիտնականներն ապացուցել են, որ իրականում գեներով փոխանցվող տեղեկատվության ակտիվացումը վերահսկվում է միաժամանակ երկու բանով. ա) շրջապատող միջավայրի ազդանշաններ. բ) այս ազդանշանների մեր ընկալումը: Եվ քանի որ մարդը կարող է նպատակաուղղված և գիտակցաբար ընտրել միջավայրը և վերահսկել իր ընկալումը, ապա կարելի է վստահորեն ասել, որ իրականում մենք ենք մեր գեների «տերերը»:
Այսինքն, մենք պետք է որոշենք՝ թույլ տալ արդյոք, որ դրսևորվի հորից ժառանգած բռնկունությունը, կամ մայրական կողմից շաքարախտի հակվածությունը:
Գիտնականների վերջին հետազոտություններն ապացուցել են, որ իրականում բոլոր հիվանդությունների 10%-ից պակասն է, իսկ հնարավոր է, որ միայն 1%-ն է կապված գեների հետ: Փաստորեն, կան միայն վեց հիմնական հիվանդություններ, որոնք փոխանցվում են բացառապես գեների միջոցով: Դրանք են՝ կիստոզային ֆիբրոզը, հեմոֆիլիան, Հանթինգթոնի հիվանդությունը, Թեյ-Սաքսի հիվանդությունը, ժառանգական հեմոխրոմատոզը և Մարֆանի համախտանիշը։
«Լավ,- կարող եք առարկել դուք, հարգելի ընթերցողներ,- բայց այդ դեպքում որտեղի՞ց են գալիս հիվանդությունների 90%-ը կամ նույնիսկ ավելին»: Պատասխան. «Մեր գլխից»: Այդ ամենը մեր սեփական խելքի մեղքն է:
Եթե մարդը հավատում է, որ քանի որ իր մայրը, տատիկը և տատիկի մայրը ունեցել են շաքարային դիաբետ, ապա իրեն նույն բանն է սպասվում, դա իրականում կարող է օրգանիզմում առաջացնել մեխանիզմներ, որոնք վաղ թե ուշ կհանգեցնեն հիվանդությանը:
Բացի այդ, այն շատ ավելի դժվար ընթացք կունենա, քան այլ մարդկանց մոտ, քանի որ ներքուստ դուք արդեն պատրաստվել եք այն փաստին, որ «կլինի այնպես, ինչպես տատիկի մոտ»:
Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ մենք միտումնավոր հրավիրում ենք հիվանդությանը: Իհարկե ոչ։ Հիվանդություն առաջացնող բացասական մտքերը, որոնք հայտնի են որպես նոցեբո էֆեկտ (լատիներեն nocebo – «Ես կվնասեմ». դեղամիջոց, որն իրական ազդեցություն չունի, բայց մարդու մոտ բացասական արձագանք է առաջացնում), գործում են անգիտակցաբար: Գրեթե միշտ դրանք կապված են այն սխալ համոզմունքների հետ («Ոչինչ հնարավոր չէ անել, դա գեներ են» և այլն), որոնք մեզ պարտադրել են ծնողները, ընտանիքի անդամները և նույնիսկ բժիշկները: Ընդ որում, դա տեղի է ունեցել շատ վաղ տարիքում՝ մինչև 7 տարեկան։ Հենց այս կեղծ համոզմունքները, որոնք բեռնված են ենթագիտակցության մեջ, վերահսկում են մեր ճանաչողական գործունեության և կյանքի փորձի 95%-ը կամ ավելին:
Այսպիսով, ինչ անել: Չէ՞ որ վնասակար ծրագիրը մեկնարկել է մի քանի տասնամյակ առաջ, երբ մենք դեռ երեխա էինք… Համակերպվե՞նք և տխուր սպասենք, որ այս կամ այն հիվանդությունը կդրսևորվի՞։ Կամ հարազատներիդ բնավորության գիծը, որը միշտ ատել ես։ Սա ամենահեշտ բանն է, բայց նաև ամենահիմարը։ Որովհետև այդ դեպքում ձեր բոլոր վախերն ու զգուշավորությունները իրականանալու հավանականությունը հարյուրավոր անգամներ ավելանում է:
Բացասական կանխատեսումների վրա կենտրոնանալու և այնուհետև «բացառապես դեղատան համար աշխատելու» փոխարեն, վերլուծեք և գիտակցեք, թե ժամանակին ձեր մեջ ինչ բացասական ենթագիտակցական ծրագրեր են «գործարկվել»: Միայն «թշնամուն» հստակ տեսնելուց հետո կարող եք անխնա պատերազմ հայտարարել նրան։
Ձեր խնդիրն է ոչ միայն բացահայտել, այլ վերաշարադրել բոլոր սահմանափակող համոզմունքները, որոնք խաթարում են կենսունակությունն ու առողջությունը:
Կարծես չափազանց պարզ և անհամոզիչ է հնչո՞ւմ: Այդ դեպքում դիտարկենք հետևյալ օրինակը. «Քվանտային ֆիզիկան Երկրի բոլոր գիտություններից ամենաապացուցվածն ու հուսալին է» – ի վերջո, դա անվիճելի փաստ է, և դրա հետ դժվար է վիճել, այնպես չէ՞: Այսպիսով, այս գիտության հիմնարար սկզբունքն այն է, որ «գիտակցությունը պատասխանատու է մեր կյանքի բնույթի համար»:
Եզրափակելով, ևս մեկ անգամ ուզում ենք կրկնել. և՛ էպիգենետիկան, և՛ կենսաբանությունը, և՛ ֆիզիկան՝ այս բոլոր գիտությունները ապացուցում են, որ մենք ենք մեր սեփական կյանքի փորձի «ստեղծողները»: Ի՞նչ այլ ապացույցներ են ձեզ անհրաժեշտ: Մոռացեք «գեների հետ ոչինչ անել հնարավոր չէ» արտահայտությունը և դարձեք դրանց տերը:
