«Ազատության» հյուրն է կանադացի պահպանողական սենատոր Լեո Հուսակոսը, նա մասնակցում է ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի աշնանային նստաշրջանին։
«Ազատություն». — Ձեր այցը Հայաստան դժվար ժամանակներում է, տեսնո՞ւմ եք իրատեսական հնարավորություն խաղաղության համաձայնագրի համար։
Լեո Հուսակոս. — Հույս ունեմ, բայց ես լավատես չեմ այն ամենից հետո, ինչ տեսել ենք վերջին մի քանի տարիներին Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի նկատմամբ։ Պետք է շատ թերահավատ վերաբերվել խաղաղության հնարավորությանը, քանի որ խաղաղության հասնելու համար պահանջվում է խաղաղություն ցանկացող երկու ժողովուրդ:
«Ազատություն». — Պարոն Սենատոր, ընդամենը մեկ ամիս առաջ Երևանում էր Կանադայի արտգործնախարարը: Նա հայտարարեց, թե Ադրբեջանի դեմ պատժամիջոցների հարցը սեղանին է: Տեղյա՞կ եք ինչի մասին է խոսքը:
Հուսակոս. — Խոսքը ընդամենը Թրյուդոյի կառավարության մանր քաղաքականության մասին է։ Նրանք միշտ տպավորություն են ստեղծում, թե ինչ-որ բան են անում, այն դեպքում, երբ իրականում դա չեն անում: Իրականությունն այն է, որ լավ նորություն է, որ մենք բացել ենք Կանադայի դեսպանատունը Երևանում: Ու ես ողջունում եմ դա: Դա իսկապես պահանջված էր ինչպես կանադահայերի, այնպես էլ, իհարկե, Հայաստանում՝ հայ բարեկամների կողմից: Բայց եկեք այստեղ պարզ լինենք, Կանադայի կառավարությունը՝ Թրյուդոյի իշխանությունն էր, որ 2020 թվականին Էրդողանի և իմ Կանադայի վարչապետի հեռախոսազրույցից հետո, ու ես դա ասում եմ տխրությամբ, մենք կանաչ լույս վառեցինք և թույլ տվեցինք, որ lr3Harris կանադական տեխնոլոգիան վաճառվի Թուրքիային։
Մենք Կանադայում ունեինք քաղաքականություն, որը թույլ չէր տալիս մեր կառավարությանը վաճառել ռազմական արտադրանք, որը կարող էր օգտագործվել ընդդեմ ժողովրդի: Բայց Թուրքիան գնեց lr3 տեխնոլոգիան։ Կանադայի կառավարությունը պետք է դա իմանար: Իրենց անօդաչուների վրա դրել են, տվել են ադրբեջանցիներին։ Ադրբեջանցիները դա օգտագործել են Արցախում հայ տղամարդկանց, կանանց ու երեխաներին սպանելու համար։ Եվ իրականությունն այն է, որ իմ վարչապետի և իմ կառավարության ձեռքերն արյունոտ են, երբ նրանք նման գործունեություն են ծավալում։ Այնպես որ, հայ ժողովուրդը չպետք է մոռանա սա։ Դեսպանատները լավ քայլ առաջ են։ Եվ իրադարձությունները դիտարկելը ևս հաճելի է: Բայց դա այն է, ինչ տեղի է ունենում արևմտյան ժողովրդավարությունների հետ: Ամեն անգամ, երբ տեղի է ունենում ճգնաժամ, ողբերգություն և էթնիկ զտում, մենք դիտարկում ենք։ Գործելու ժամանակն է։ Դադարեք խոսել: Սկսենք գործել։
«Ազատություն». — Եթե չեմ սխալվում, Դուք ևս Ադրբեջանի դեմ պատժամիջոցներ նախատեսող նախաձեռնություն ունեիք:
Հուսակոս. — Ես Կանադայի Սենատում ունեի մի օրինագիծ, որը կոչ էր անում ճանաչել Արցախը, ինչը, իհարկե, արևմտյան ժողովրդավարական երկրներից քչերն են համարձակություն ունեցել անելու: Որովհետև ի վերջո ես չեմ հասկանում, թե որն է դժվարությունը։ Մենք բոլորս գիտենք, որ հազարամյակներ շարունակ հայ ժողովուրդը բնիկ է Արցախի տարածաշրջանում։ Դադարեք անվանել այն Լեռնային Ղարաբաղ։ Եկեք սկսենք կոչել այն, ինչ կա, և դադարենք օգտագործել նման բառապաշար, այն, ինչ ես անվանում եմ փափուկ դիվանագիտություն, հանգստացնել բռնակալներին, երբ գիտենք, որ նրանք օրինական պահանջ չունեն:
«Ազատություն». — Պարոն սենատոր, ինչո՞ւ միջազգային հանրությունը՝ նկատի ունեմ հատկապես արևմտյան դերակատարները հանդուրժեցին Լեռնային Ղարաբաղից էթնիկ հայերի բռնի տեղահանումը:
Հուսակոս. — Դա լավ հարց է: Կարծում եմ մենք արևմտյան ժողովրդավարական երկրներում շեղվել ենք մեր ճանապարհը: Մենք պատմությունից դասեր չենք քաղել։ Եվ մենք կրկնում ենք նույն սխալները 100 տարի անց: Հայոց ցեղասպանությունից, Հոլոքոստից և այլ էթնիկ զտումների ողբերգություններից ավելի քան հարյուր տարի անց մենք միշտ ասում ենք, որ դա երբեք չի կրկնվի, բայց շարունակում ենք կրկնել նույն սխալները։ Մեզ անհրաժեշտ են դեմոկրատիաներ, որպեսզի սկսենք, ինչպես ասացի, գործել: Մենք պետք է փոխենք մեր արտաքին քաղաքականությունը՝ տնտեսական շահերի նկատառումներից անցնենք հիմնականում արժեքային արտաքին քաղաքականության։ Մենք պետք է հասնենք նրան, որ արևմտյան ժողովրդավարությունները սկսեն կրկին տնտեսապես աճել: Մենք պետք է սկսենք երկարաժամկետ մտածել մեր էներգետիկ անվտանգության մասին և դադարենք պատանդ լինել ավտորիտար ռեժիմների, դաժան վարչակարգերի ձեռքում, ինչպիսին են Ադրբեջանը, Թուրքիան, որոնք մեզ զենքի տակ են պահում, քանի որ մենք մեր տնային աշխատանքը չենք արել: Եթե այսօր արևմտյան ժողովրդավարությունները չունեն էներգետիկ անվտանգություն, դրա համար մեղավոր չեն ո՛չ Ադրբեջանը, ո՛չ Թուրքիան, ո՛չ Կատարը, ո՛չ «Համաս»-ը կամ որևէ այլ մեկը: Դա մեր մեղքով է: Մենք՝ որպես խորհրդարանականներ, և կառավարություններ, մեր աշխատանքը չենք արել։
«Ազատություն». — Այդ դեպքում հայերի՝ Լեռնային Ղարաբաղ վերադարձի ի՞նչ հնարավորություն եք տեսնում:
Հուսակոս. — Դա երազ է, բայց հույս ունեմ։ Ես շատ հոռետես եմ մեր տեսածի պատճառով: Այս մարդիկ հեռացվել են իրենց հայրենիքից։ Նրանք հենց հիմա փախստականներ են։ Իհարկե, փառք Աստծո, Հայաստանը հենց կողքին է և ընդունում է նրանց: Բայց այս մարդկանց հեռացրել են իրենց հողից: Եվ տասնամյակների ընթացքում մենք տեսել ենք, թե որքան հայեր հեռացվել են Արցախից: Ես վիրավորվում եմ, երբ այն անվանում ենք Լեռնային Ղարաբաղ։ Դա Արցախն է։ Դա նրանց հողն է: Դա հայ ժողովրդի հողն է։ Կվերադառնա՞ն մի օր արդյոք։ Ես դա չգիտեմ։ Մենք տեսնում ենք այն հակամարտությունները, որոնք շարունակվում են ամբողջ աշխարհում։ Իսկ ժողովրդավարությունն անկում է ապրում։ Մենք տեսնում ենք, թե ինչ է կատարվում Հեռավոր, Մերձավոր Արևելքում, Ուկրաինայում: Եվ, իհարկե, Արցախում։ Ես երբեք չեմ տեսել ժողովրդավարությունը վերջին հարյուր տարվա ընթացքում այսպիսի վտանգված վիճակում, որում այն այսօր է: Իսկ մենք՝ արևմտյան ժողովրդավարական երկրներում, պետք է գործենք։ Մենք պատմության հրատապ պահին և վայրում ենք:
«Ազատություն». — Ես նկատի ունեմ՝ կարո՞ղ է այդ վերադարձը տեղի ունենալ Ադրբեջանի դրոշի ներքո:
Հուսակոս. — Վերադարձ Ադրբեջանի դրոշի տա՞կ։ Չկա որևէ բան, որ ես տեսել եմ որպես հեռավոր երկրի քաղաքական գործիչ, որը կվկայի, որ Ադրբեջանի կառավարությունը բարյացակամ կլինի Արցախում փոքրամասնություն կազմող հայերի նկատմամբ:
«Ազատություն». — Հաղորդվել է, որ Կանադան միանալու է հայ-ադրբեջանական սահմանին Եվրամիության դիտորդական առաքելությանը: Տեղյա՞կ եք, թե ինչ ձևաչափի մասին է խոսքը:
Հուսակոս. — Կանադան, իհարկե, դիտորդական օգնություն կառաջարկի Եվրամիության այդ նախաձեռնությանը: Ես հպարտությամբ կարող եմ ասել, որ մեր՝ Կանադայի կառավարությունը հայտարարել է զգալի օգնության գումարի մասին, որը պատրաստվում է տրամադրել փախստականներին: Բայց նորից սա ևս մեկ օրինակ է, թե որտեղ են արևմտյան ժողովրդավարությունները, ինչպիսիք են Կանադան և մյուսները… Մենք գործում ենք, երբ արդեն ուշ է: Մենք գործում ենք, երբ ողբերգությունն արդեն տեղի է ունեցել։ Մենք նման կերպ ենք գործել Ուկրաինայում։ Հիմա դա անում ենք Արցախի պարագայում։ Մարդուն սպանելուց հետո արդեն ուշ է։ Ոչինչ չես կարող անել նրան փողով փոխհատուցելով: Մենք պետք է միջոցներ և քայլեր ձեռնարկենք, որպեսզի համոզվենք, որ ավտորիտար ռեժիմները, որոնք ոտնձգություն են գործում ժողովրդավարության դեմ, զսպված լինեն նախքան հանցագործություն կատարելը: Եվ դա այն է, ինչ Կանադան պետք է անի: Դա այն է, ինչ պետք է անեն մյուս արևմտյան ժողովրդավարությունները: Ատամներով պաշտպանվենք, քաղաքական գործողություններ ձեռնարկենք, որպեսզի աշխարհի պուտինները, ալիևները, էրդողանները և սիծինպինները հասկանան, որ արևմտյան ժողովրդավարությունները պատրաստ են ամեն գնով պաշտպանել մեր ազատությունն ու ժողովրդավարությունը: Ժամանակին այս ժողովրդավարությունները, որոնք մենք այսօր վայելում ենք, պաշտպանվել են մարդկանց կյանքերի գնով։
Առավել մանրամասն՝ սկզբնաղբյուր կայքում
