Բայց ո՞վ է պատասխան տալու հարկային տեռորի համար
«Թրամփի ուղին»՝ որպես հնարավորություն
Այո՛, Թրամփի ուղին ողջունելի է՝ և դա աներգբա է։
Բայց հենց այստեղ է ծագում մի շատ կարևոր և ցավոտ հարց։
Եթե այսօր «Թրամփի ուղի» նախագիծը հնարավորություն է
անցում կատարելու տուգանքային պետությունից՝
զարգացման պետության,
ապա այդ անցումը պետք է լինի ոչ միայն թղթի վրա,
այլ իրական քաղաքական որոշումների մեջ։
Հակառակ դեպքում մենք կունենանք միայն մեկ բան․
մեծ նախագծեր վերևում
և խեղդվող տնտեսվարող ներքևում։
Վերջին օրերին հրապարակված տեղեկությունները «Թրամփի ուղի» նախագծի շուրջ ցույց են տալիս մի կարևոր իրողություն․
Հայաստանը կարող է դառնալ խոշոր միջազգային ենթակառուցվածքային ծրագրի մասնակից՝
ստանալով ահռելի հարկային մուտքեր,
ունենալով պետական մասնաբաժին,
և ներգրավվելով երկարաժամկետ տնտեսական հոսքերի մեջ։
Որպես քաղաքացի և որպես տնտեսությամբ մտահոգ մարդ՝
ես անկեղծորեն ուրախ եմ,
որ խոսքը ոչ թե հերթական վարկի կամ նվիրատվության մասին է,
այլ զարգացման ուղղված ծրագրի,
որտեղ պետությունն ունի շահ, մասնակցություն և ապագա։
Այո՛, սա ողջունելի է։
Բայց հենց այստեղ է ծագում մի շատ կարևոր և ցավոտ հարց։
Եթե պետությունն ունի մեծ եկամուտ, ինչո՞ւ է ճնշում փոքրին
Եթե «Թրամփի ուղի» նախագիծը իրականում ապահովելու է
բազմամիլիարդանոց շրջանառություն,
կայուն հարկային մուտքեր
և երկարաժամկետ ֆինանսական անվտանգություն պետության համար,
ապա ինչո՞ւ է այսօր պետությունը շարունակում
բյուջեն փակել մանր ու միջին բիզնեսի ուսերի վրա։
Ինչո՞ւ է ՊԵԿ-ը գործում ոչ թե որպես գործընկեր,
այլ որպես տուգանքային մեքենա։
Այսօր հարկահավաքությունը Հայաստանում շատ հաճախ այլևս չի հիշեցնում
օրինական վերահսկողություն։
Այն ավելի շատ նման է քվոտայական ճնշման․
տուգանք՝ կատարողականի համար,
ստուգում՝ թվերը փակելու համար,
վախ՝ որպես գործիք։
Տուգանքային պետությո՞ւն, թե զարգացման պետություն
Եթե պետությունը վաղը ունենալու է խոշոր նախագծերից եկող եկամուտ,
ապա արդյո՞ք չի եկել պահը հարցնելու․
գուցե վերջ դրվի «տուգանքային պետության» մոդելին, գուցե բյուջեն այլևս չկառուցվի տուգանքների հաշվին, գուցե բիզնեսը վերջապես դիտարկվի որպես գործընկեր, ոչ թե թիրախ։Չի կարող լինել այնպես, որ
մեծ ծրագրերը բերում են փող,
իսկ փոքր տնտեսվարողը շարունակում է ապրել մշտական վախի մեջ՝
«երբ է հերթական ստուգումը գալու»։
Հարկային տեռորը չի կարող լինել զարգացման հիմք
Պետություն, որը զարգանում է
իր քաղաքացիներին ճնշելով,
չի կարող երկար ապրել։
Եթե այսօր «Թրամփի ուղի» նախագիծը հնարավորություն է
անցում կատարելու տուգանքային պետությունից՝
զարգացման պետության,
ապա այդ անցումը պետք է լինի ոչ միայն թղթի վրա,
այլ իրական քաղաքական որոշումների մեջ։
Հակառակ դեպքում մենք կունենանք միայն մեկ բան․
մեծ նախագծեր վերևում
և խեղդվող տնտեսվարող ներքևում։
«Թրամփի ուղի» նախագիծը կարող է դառնալ
Հայաստանի զարգացման իրական ուղի։
Բայց միայն այն դեպքում,
եթե դրա եկամուտները
չփոխարինեն մեկ տեռորը մյուսով։
Պետությունը պետք է ընտրի՝
լինել հարկահավաք մեքենա,
թե լինել զարգացման գործընկեր։
Վանիկ Նիկոյան
Ժողովրդի Ձայնը Լսելի Է
