Խաչիկ Խաչատրյան
Գայլաբերդ, Սյունիք
Սյունիքի լեռնաշխարհը միշտ էլ ծնել է ուժեղ, ինքնուրույն և պատասխանատվություն ստանձնող մարդկանց։ Այդ մարդկանց շարքում առանձնահատուկ տեղ ունի Գայլաբերդ գյուղի զավակ՝ Խաչիկ Խաչատրյանը, որի անունը պահպանվել է սերունդների հիշողության մեջ ոչ թե որպես ավազակ կամ հանցագործ, այլ որպես ժողովրդական պաշտպան և առաջնորդ։
Ազգանվան ծագումը
Խաչատրյան ազգանունը ծագում է Խաչատուր անունից և ունի խորապես քրիստոնեական իմաստ՝ «խաչ կրողի սերունդ»։ Այն խորհրդանշում է հավատք, պատասխանատվություն և հոգևոր ուժ։ Ազգանվան մեջ չկա որևէ պատմական կամ իմաստային կապ հանցավոր կամ ավազակային գործունեության հետ։
Ծագման վայրը
Խաչիկ Խաչատրյանը ապրել է Սյունիքի Գայլաբերդ գյուղում՝ լեռնային, դժվարամատչելի և ռազմավարական կարևոր դիրք ունեցող բնակավայրում։ Այդպիսի վայրերում գոյատևումը միշտ պահանջել է ինքնապաշտպանություն, կազմակերպվածություն և համախմբում։
«Ղաչախ» հասկացության իրական նշանակությունը
Գայլաբերդում և ընդհանրապես Սյունիքի լեռնային համայնքներում «ղաչախ» բառը երբեք չի կրել քրեական իմաստ։ Այն օգտագործվել է՝
• համայնքի պաշտպանին բնորոշելու համար,
• տեղական ինքնապաշտպանության կազմակերպչին,
• թշնամիներից և օտար ճնշումներից գյուղն ու բնակչությունը պաշտպանող առաջնորդին նկարագրելու նպատակով։
Սա ժողովրդական ինքնապաշտպանության հասկացություն էր, ոչ թե հանցավոր բնորոշում։
Խաչիկ Խաչատրյանի դերը
Խաչիկ Խաչատրյանը եղել է Գայլաբերդի պաշտպանության առաջնորդը․
• կազմակերպել է գյուղի և շրջակա տարածքների ինքնապաշտպանությունը,
• վտանգի պահին առաջնորդել է մարտիկների խմբերը,
• աչքի է ընկել խիզախությամբ, արդարությամբ և պատասխանատվությամբ,
• վայելել է ժողովրդի հարգանքը և վստահությունը։
Նրա անունը հիշատակվել է հպարտությամբ՝ որպես մարդ, ով կանգնել է համայնքի կողքին ամենածանր պահերին։
Գայլաբերդի նման լեռնային գյուղերի պատմությունը հիմնականում պահպանվել է հիշողության միջոցով։ Այսօր Գայլաբերդը հայտնի է որպես Կապանի Գեղանուշ գյուղ։ Պատմությունը Սյունիքում միշտ եղել է հիշողության փոխանցման կարևոր ձև, այդ մարդկանց իրական դերը և նշանակությունը միշտ հիշատակվում է։
👉 Խաչիկ Խաչատրյանը Գայլաբերդից եղել է ոչ թե ավազակ, այլ Ղաչաղ Սյունիքի լեռնային շրջանի ժողովրդական պաշտպան և Գայլաբերդի պաշտպանության առաջնորդ, ժողովրդի կողմից հարգված և քաջաբար հիշվող ապուպապ 💪🤝
