« Պարզապես տվեք ինձ իմ ժամանակների թեկուզ մեկ քաղբանտարկյալի անուն» ,- Nouvelles d’ Armenie ֆրանսիական պարբերականին տված հարցազրույցում ասել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը:
Ռոբերտ Քոչարյանը, հավանաբար, մոռացել է, որ 2008թ. մարտի 1-ի սպանդի հրամանը տվողն ինքն է եղել, իր հրամանով են կալանավորվել ու բանտեր նետվել ընդդիմության 100-ից ավելի ակտիվիստներ, որոնք ցույցերին էին մասնակցում, իր հրամանով է երկրում քսան օր արտակարգ դրություն մտցվել: Եթե նրանք քաղբանտարկյալներ չէին, ապա ինչո՞ւ տարիներ անց Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը կայացրեց վճիռներ` արձանագրելով, որ նրանց վերաբերյալ խախտվել են Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի մի շարք հոդվածներ, եւ պետությունը նրանց պետք է տրամադրի փոխհատուցում:
Դժվար չէ, կարելի է համացանցում որոնել եւ գտնել, թե « Գասպարին ընդդեմ Հայաստանի», «Մուշեղ Սաղաթելյանն ընդդեմ Հայաստանի», « Այվազյանն ընդդեմ Հայաստանի », «Մակեյանն ընդդեմ Հայաստանի» եւ նմանատիպ այլ գործերով ՄԻԵԴ-ն ինչ վճիռներ է կայացրել:
Իսկ ահա 2025թ. սեպտեմբերի 18-ին ՄԻԵԴ-ը հրապարակել է «Ֆարմանյանն ընդդեմ Հայաստանի »` Մարտի 1-ի ինը զոհերի գործով վճիռը: Դատարանն արձանագրել է, որ զոհերի մեծ մասի դեպքում ՀՀ-ն խախտել է նրանց կյանքի իրավունքը:
Դատարանը միաձայն որոշել է, որ Սամվել Հարությունյանից եւ Զաքար Հովհաննիսյանից բացի, Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի (կյանքի իրավունք) խախտում է եղել յոթ զոհերի մասով:
Դատարանը նաեւ փաստել է, որ բոլոր զոհերի մահվան գործերով քննության մասով նույնպես խախտվել է 2-րդ հոդվածը: Ըստ այդ որոշման` քննչական գործողությունները եղել են ոչ լիարժեք կամ անարդյունավետ:
ՄԻԵԴ-ի վճռով ՀՀ-ն պարտավոր է յուրաքանչյուր զոհի հարազատի վճարել 30 հազարական եվրո` որպես ոչ նյութական վնասի փոխհատուցում, 35 հազար եվրո` դատական ծախսերի հատուցման համար:
Ռոբերտ Քոչարյանը լավ կանի, որ հիշի, թե իր օրոք որքան քաղաքական սպանություններ են եղել, որոնք առ այսօր չեն բացահատվել:
Թագուհի Հակոբյան
