Յոթերորդ հոդվածը արժույթների փոխարժեքների մասին է, որոնք հետաքրքրում են բոլորիս, քանի որ գրեթե ամեն օր սոցիալական ցանցերում տեսնում ենք, թե ինչպես մարդիկ դժգոհում են, ուստի անհրաժեշտ է պարզաբանել որոշ կարևոր հարցեր։
Հիշեցնում եմ, որ մենք տնտեսագետներ չենք, պարզապես հանդես ենք գալիս որպես անկախ տեղեկատվական հարթակ, որի միջոցով ներկայացնում ենք մեր տեսակետը։
Այսպիսով, ինչպես գիտեք, մենք հետևում ենք Հայաստանի դրամի, դոլարի և ռուբլու փոխարժեքներին։ Ժամանակ առ ժամանակ սփյուռքի հայերը դժգոհում են մեզանից այն տեղեկատվության համար, որը նրանց դուր չի գալիս։ Եկեք հետագայի համար պարզաբանենք մի քանի կարևոր կետ, որպեսզի հասկանանք, թե ինչ արժե գրել, իսկ ինչը՝ ոչ։
Մեզ հետաքրքիր չէ այս մոլորակի որևէ այլ արժույթի փոխարժեք, բացի հայաստանյան դրամի փոխարժեքից։ Մեզ համար միանգամայն միևնույնն է, թե ինչ է լինելու թուրքական լիրայի կամ ռուսական ռուբլու հետ։
Ամեն ինչ, ինչ մենք գրում ենք, խոսում ենք եթերում կամ ցուցադրում, միայն ու միայն Հայաստանի Հանրապետության հայերին օգուտ պետք է բերի։ Դա վերաբերում է նաև դրամի փոխարժեքին, քանի որ հենց դրամով են իրենց աշխատավարձը ստանում միլիոնավոր մարդիկ Հայաստանում։ Բոլորը պետք է սա հասկանան և իրենց ականջներին օղ անեն։
Երեք տարի շարունակ մենք մշտապես զգուշացրել ենք Ռուսաստանում գտնվող հայերին ռուսական ռուբլու ապագայի մասին, և դուք կարող եք ցանկացած վերաբերմունք ունենալ մեր տեղեկատվական հարթակի նկատմամբ, բայց այն, ինչ մենք գրել ենք, 100%-ով ճիշտ էր։ Եթե դուք ռուբլու ավելի շատ եք հավատում , քան հենց ռուսները, և ռուսներից ավելի շատ եք հավատում Պուտինին, ապա չարժե մեզ մեղադրել, որ մենք ուրախ ենք ռուբլու փոխարժեքի անկման համար։
Դուք հաճախ դժգոհում եք, որ դրամը պետք է թուլանա, և որ այն չպետք է կայուն լինի։ Սա գրում են նրանք, ովքեր ստանում են ռուսական ռուբլի իրենց հարազատներից, աշխատում են Ռուսաստանում կամ վաստակում են ռուս զբոսաշրջիկներից։
Պատասխանում եմ բոլորիդ՝ հստակ և կոնկրետ։ Հասկացեք վերջապես մի պարզ բան՝ ռուբլին է թուլանում, Ռուսաստանի արժույթն արդեն 3 տարի է արժեզրկվում է և պատահական չէ, որ Ռուսաստանի Կենտրոնական բանկը արհեստական միջոցներ է օգտագործում՝ խուսափելու խայտառակ արժեզրկումից։
Եթե ռուբլին թուլացել է և նմանվել զուգարանի թղթի, դրա համար պետք է մտածեն ոչ թե Հայաստանի ֆինանսական իշխանությունները, այլ Ռուսաստանի իշխանությունները։
Իսկ Հայաստանի ֆինանսական իշխանությունները անում են այն, ինչ պետք է անեն՝ վարում են քաղաքականություն, որը շահավետ է Հայաստանի Հանրապետությանը։
Երբ Հայաստանի իշխանության գլխին էր ղարաբաղյան կլանը, նրանք մշտապես կողոպտում էին պետությունը՝ դրամի ցածր փոխարժեքի և բանկային ոլորտում մեքենայությունների միջոցով։ Դուք սա՞ եք ուզում, որ Փաշինյանի կառավարությունը ստեղծի արհեստական փոխարժեք և վնաս հասցնի նրանց, ովքեր աշխատավարձ են ստանում դրամով։
Նկատի ունեցեք, որ Փաշինյանը արդեն յոթերորդ տարին է հրաման չի տալիս փոխարժեքների արհեստական միջոցներով գողանալ ժողովրդից, իսկ սա պետք է գնահատել։
Արդեն յոթերորդ տարին է, ամբողջ երկրում թոշակառուներին բարձրացնում են աշխատավարձերը դրամով, և պատկերացրեք՝ դրամի արժեզրկումը կնշանակեր նաև բոլոր աշխատավարձերի արժեզրկում, իսկ մարդիկ այդ գումարներով ապրում են։ Դուք սա՞ եք ուզում, որ Ռուսաստանից օգնություն ստացողները իրենց ռուբլիները թանկ վաճառեն, դուք լուրջ եք մտածում, պարոնայք։ Մենք ինչ է, խելագարվել ե՞նք։
Հայաստանը ում մասին պետք է ավելի շատ մտածի։ Նրանց, ովքեր աշխատում են ու դրամ վաստակում, թե՞ նրանց, ովքեր պարզապես նստած են և ռուբլի են ստանում, որպեսզի ծախսեն Հայաստանում։
Շնորհիվ ուժեղ դրամի՝ Հայաստանի ողջ բնակչությունը արտերկրից շատ ավելի էժան է գնում հեռախոսներ, կենցաղային տեխնիկա և կահույք։
Շնորհիվ ուժեղ դրամի՝ կառավարությանը ավելի հեշտ է սպասարկել արտաքին պարտքը և դոլարներ գնել։
Շնորհիվ ուժեղ դրամի՝ կառավարությանը հեշտ է մարզադպրոցների համար հարյուրավոր մարզասարքավորումներ, բժշկական կենտրոնների համար սարքավորումներ և պետական հիմնարկներին անհրաժեշտ ամեն ինչ գնել։
Շնորհիվ ուժեղ դրամի՝ տասնյակ հազարավոր գործարարներ Ռուսաստանից գնում են հացահատիկ, եգիպտացորեն, ձեթ և այլ ապրանքներ։ Ռուբլու ցածր փոխարժեքի հաշվին Հայաստանում գրեթե ոչինչ չի թանկանում դրամով, և ինֆլյացիան չի կլանում բնակչության աշխատավարձը։ Իրապես պետք է շնորհակալ լինել մեր կառավարությանը։
Ի՞նչ է տալիս ուժեղ դրամը Հայաստանի բնակչությանը։ Շնորհիվ ուժեղ դրամի՝ մարդիկ կարող են ավելի շատ դոլար և եվրո գնել և ճանապարհորդել ամբողջ աշխարհով։ Այսօր տարբեր ուղղություններով գործում են լոուքոսթերներ և 90 դոլարով հնարավոր է թռչել դեպի Դուբայ և հետ։ Երբեք Հայաստանում այսքան շատ մարդիկ չեն ճանապարհորդել, ինչպես ներկայիս կառավարության օրոք, և հիմա անգամ մարզերի բնակիչները հաճախակի են ծովափ մեկնում։ Սա մարդկանց ավելի երջանիկ է դարձնում, ուժ է տալիս ավելի լավ աշխատելու Հայաստանում և գնահատելու իրենց երկրի բազմաթիվ առավելությունները։
Հիմա անդրադառնանք ուժեղ դրամի վնասին, որը, իհարկե, նույնպես կա։ Միշտ էլ մեդալն ունի երկու կողմ։
Առաջին հերթին տուժում է արտահանումը, և արտահանողները պակաս են վաստակում։ Սակայն մի մոռացեք, որ արտադրողները, շնորհիվ տնտեսության վերելքի, ներքին սպառման աճի և տուրիստների ներհոսքի, ավելի շատ են ապրանքներ վաճառում ներքին շուկայում։
Բացի այդ, վերջին 6 տարիների ընթացքում Հայաստանի բնակչությունը սկսեց ապրել առնվազն 40-50% ավելի լավ, և ունենալով ավելի մեծ հնարավորություններ՝ ավելի շատ է գնում մեր հայրենական արտադրանքը։ Այսպիսով, արտահանողների համար այնքան էլ պետք չէ անհանգստանալ։
Ի դեպ, նկատի ունեցեք, որ մենք միշտ հորդորում ենք Հայաստանի քաղաքացիներին գնել հայկական ապրանքներ՝ օգնելու արտադրողին ավելի շատ վաճառել իր արտադրանքը։
Ինչ-որ պատճառով դուք բոլորդ մոռացել եք, որ ղարաբաղցիների դավաճանության պատճառով Հայաստանը զրկվեց զենքից, և մեր պահեստները դատարկ էին։ Չկար ինչով պաշտպանվել։ Կառավարությունը այս տարիներին զենք է գնում, և մեզ օդի պես անհրաժեշտ է ուժեղ դրամ, որպեսզի ավելի հեշտ լինի դոլար գնել և վճարել մատակարարումների համար։
Ուժեղ դրամի ևս մեկ վնաս զգում են հյուրանոցները, որոնք կորցրել են որոշ ռուս զբոսաշրջիկների։ Սակայն սա դրամի փոխարժեքի մեղքը չէ, այլ իսկական ժլատության, որը չունի սահմաններ։ Օրինակ՝ Երևանի բնակարանների վարձակալները մեծ մասամբ իջեցրել են վարձակալության գները, բայց հյուրանոցները դա չեն արել։
Այսօր մենք կորցնում ենք զբոսաշրջիկներ ոչ թե ռուբլու փոխարժեքի, այլ հյուրանոցների սխալ քաղաքականության պատճառով, որոնք չեն կարողանում հասկանալ, որ 50 դոլար համարի համար Դիլիջանում՝ առանց նախաճաշի, նոյեմբերին, ձմռանը և վաղ գարնանը շատ թանկ է։
Եթե մարդը ցանկանում է հանգստանալ 10 օր, ապա Դիլիջանում համարի համար պետք է վճարի 500 դոլար՝ առանց նախաճաշի։ Իսկ նայեք Booking-ում՝ Թբիլիսիում, Բաթումիում կամ Բորժոմիում կարելի է գտնել նախաճաշով հյուրանոց 25 դոլարով մեկ օրվա համար։
Եթե հյուրանոցները չսկսեն իջեցնել գները, չհայտարարեն զեղչեր և չզսպեն իրենց ախորժակը, ապա մենք հաջորդ տարի կկորցնենք 50,000 ռուս զբոսաշրջիկ, և նրանք հանգստանալու կգնան այլ երկրներ։
Ուժեղ դրամի վնասը զգում են նաև այն հայերը, ովքեր Ռուսաստանի իրենց հարազատներից գումար են ստանում և այդ գումարով ապրում են։ Հիշեցնում եմ, որ այդ մարդկանց թիվը տարեցտարի նվազում է, և հիմա շատերը հենց Հայաստանում են աշխատում։
Երկրորդ՝ Ռուսաստանը գրեթե անտանելի է դարձրել այլ երկրների քաղաքացիների համար այնտեղ աշխատելու պայմանները։ Երրորդ՝ եթե ինչ-որ մեկին դուր է գալիս տանը նստել և ապրել փոխանցված գումարներով, խորհուրդ ենք տալիս ևս ինչ-որ բանով զբաղվել։ Աշխատեք հանուն ձեր երկրի, վճարեք հարկեր և ձեր աշխատանքով օգուտ բերեք ձեր եղբայրներին ու քույրերին։ Եվ այդ ժամանակ Աստված ձեզ սոված չի թողնի։
Իմ փոքրիկ խորհուրդը։ Հենց 4 տարի առաջ ես դադարեցի կուտակել և խնայել, դադարեցի ավելացնել իմ ռեզերվները և հակառակը՝ արագ կրճատում եմ դրանք։ Ես այլևս ոչինչ չեմ պլանավորում առաջիկա տարիների համար։
Եթե այս տարի դուք վաստակել եք որոշակի գումար, ապա դրա 80-85%-ը ծախսեք։ Մնացածը պահեք սննդի և բժշկության համար՝ արտակարգ իրավիճակի դեպքում։
Ապրեք այսօրը, քանի որ գումարն արժեզրկվում է, և այսօրվա օրը երբեք չի կրկնվի։
Հեղինակ՝ Ռոման Բաղդասարյան
