Լեհաստանում իրադարձությունների անսպասելի շրջադարձի շնորհիվ հնագիտական խումբը հայտնաբերել է ոչ թե մեկ, այլ երկու տարբեր նեոլիթյան մշակույթներ, ինչն աշխարհում հսկայական հետաքրքրություն է առաջացրել հնագույն պատմության նկատմամբ: 2024 թվականի հոկտեմբերի սկզբին հնագետները սկսեցին պեղումներ կատարել Սանդոմիր-Մոկոշինում նախատեսված շինարարության վայրում։ Նրանք ի սկզբանե ենթադրում էին, որ կգտնեն Funnel Beaker մշակույթի մնացորդներ, որոնք հայտնի են նաև որպես «Սկանդինավիայի առաջին հողագործներ», որոնք ապրել են միջին նեոլիթյան դարաշրջանում մ.թ.ա. 3700-ից 3200 թվականներին:
Սակայն հնագետները հայտնաբերեցին մեծ փոսեր, որոնք պարունակում էին խեցեղեն սպասքի բեկորներ, կայծքարային գործիքներ և կենդանիների ոսկորներ։ Այս գտածոները հաստատեցին նրանց ենթադրությունները այս մշակույթի առկայության մասին: Սակայն կատարվեց նաև միանգամայն անսպասելի և ավելի ինտրիգային հայտնագործություն. երկար տուն, որը կառուցվել էր Funnel Beaker մշակույթից մի քանի հազար տարի առաջ (մ.թ.ա. 5300-4900 թթ.):
Հնագետները ուշագրավ կառույցը պեղեցին դրա հյուսիս-հարավ առանցքի երկայնքով։ Վաղ նեոլիթյան դարաշրջանում կառուցված երկար տունը պատկանում էր գծային կերամիկայի մշակույթին։ Նախկինում Սանդոմիրի լեռնաշխարհում դրանց առկայության ապացույցներ չեն հայտնաբերվել, հայտնում է HeritageDaily-ն։
Հուշարձանների պահպանության տարածաշրջանային վարչությունը պարզաբանել է, որ գծային կերամիկայի մշակույթը (մ.թ.ա. 5500-4500 թթ.) պատկանել է առաջին ֆերմերներին և անասնապահներին, որոնք գաղթել են Ուկրաինայի հարավ-արևմտյան Անդրկարպատիայի տարածքից ժամանակակից Լեհաստանի տարածք: Իրենց կերամիկայի պատվին կոչված անունով, որը բնութագրվում է զուգահեռ գծերով, նրանք իրենցից հետո թողել են Եվրոպայումցկերամիկայի հնագույն օրինակները: Թեև երկար տունը ժամանակին ունեցել է 6 մետր լայնություն և 20 մետր երկարություն, սակայն դրանից միայն մի հատված է մնացել։ Հնագետները կարծում են, որ Funnel Beaker մշակույթը ոչնչացրել է այն:
