Քաղաքական ծվարանքի ժամանակը չէ։
Երբ Ադրբեջանի նախագահը միջազգային հարթակներում Հայաստանի և Ադրբեջանի տարածքների վերաբերյալ հերթական պնդումն է անում, արդեն հետաքրքիր է դառնում ոչ միայն՝ ինչ է ասում Ալիևը, այլև՝ ո՞վ է Հայաստանի Հանրապետության անունից պատասխանում։
Որովհետև խոսքը ճանապարհի, համայնքի, շինարարության կամ որևէ վարչական մանր հարցի մասին չէ։
Խոսքը Հայաստանի Հանրապետության տարածքի, սահմանների և տարածքային ամբողջականության մասին է։
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը տարիներ շարունակ տարբեր միջազգային հարթակներում կրկնում է այն թեզը, թե Հայաստանը ժամանակին «օկուպացրել է Ադրբեջանի տարածքի գրեթե 20 տոկոսը»։ Նույն ձևակերպումը նա օգտագործել է նաև 2025 թվականի ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի ելույթում։
Ալիևի վերջին հայտարարությունները ևս նույն քաղաքական գծի շարունակությունն են։
Կարծեմ՝ դուք եք այդ ժամանակվա նախարարը։
Լավ։
Ադրբեջանն ունի իր պաշտոնական հայտարարությունը։
Բայց հարցն այն է՝ Հայաստանն ունի՞ իր պաշտոնական պատասխանը։
Դավիթ Խուդաթյան, Դուք ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարն եք։
Այսինքն՝ այն պետական համակարգի ղեկավարը, որի անվանումն անգամ սկսվում է «տարածքային կառավարման» բառերով։
Ուրեմն շատ պարզ հարց.
Ադրբեջանի նախագահի՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի տարածքների վերաբերյալ այս հայտարարություններին Հայաստանի Հանրապետությունը ի՞նչ է պատասխանում։
Եթե նրա ասածը սխալ է՝ ասեք՝ սխալ է։
Եթե ներկայացված թվի կամ ձևակերպման հետ Հայաստանը համաձայն չէ՝ ասեք՝ չենք համաձայնում։
Եթե կան քարտեզներ, իրավական փաստաթղթեր և միջազգային պայմանավորվածություններ, որոնց հիման վրա Հայաստանի Հանրապետությունն ունի իր հստակ դիրքորոշումը՝ ներկայացրեք դրանք հանրությանը։
Որովհետև երբ խոսքը պետության տարածքի մասին է, լռությունը պատասխան չէ։
Եթե մեկը տարիներով միջազգային հարթակներում իր քարտեզն ու իր մեկնաբանությունն է ներկայացնում, մյուս կողմը չի կարող սպասել, որ իր փոխարեն ոչ ոք չի խոսելու։
Պետության տարածքը այն թեման չէ, որի շուրջ պաշտոնյան կարող է սպասել, թե ուրիշ նախարարն առաջինը կխոսի։
Ու հիմա՝ առավել ևս։
Ադրբեջանի նախկին արտգործնախարար Թոֆիկ Զուլֆուգարովը սեպտեմբերի 17-18-ին հրապարակային գրառմամբ անդրադարձել է Նիկոլ Փաշինյանի՝ Սևանա լճում լողալուն և Սևանը անվանել է ադրբեջանական «Գոյչա»՝ միաժամանակ խոսելով լճի «բաժանման» մասին։
Դավիթ Խուդաթյան, այստեղ արդեն հարցը միայն Ալիևի «20 տոկոսի» մասին չէ։
Ադրբեջանի նախկին ԱԳ նախարարի հրապարակային հայտարարության մեջ ՀՀ վարչապետին ուղղված խոսք կա, որտեղ Սևանա լիճը ներկայացվում է որպես «Գոյչա», իսկ «լճի բաժանման» մասին է խոսվում։
Բա Դուք՝ որպես ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար, այս ամենի վերաբերյալ չե՞ք պատրաստվում գոնե մեկ հստակ խոսք ասել։
Ասեք՝ Գոյչա չէ՛։ Սևանա լիճն է։ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գտնվող Սևանա լիճն է։
Որովհետև սա պարզապես բառերի ընտրության հարց չէ։
Երբ օտարերկրյա պաշտոնատար անձը կամ նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյան Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գտնվող Սևանա լիճը ներկայացնում է որպես իր երկրի տարածքային անվանմամբ օբյեկտ և խոսում է դրա «բաժանման» մասին, դա պետք է ստանա հստակ պետական արձագանք։
Դավիթ Խուդաթյան,
երկրի առաջին բարձրաստիճան պաշտոնյային են նման ձևով անդրադառնում, իսկ Դուք՝ որպես տարածքային կառավարման նախարար, չե՞ք պատրաստվում ասել՝ սա Հայաստանի Հանրապետության տարածքն է։
Մենք չենք ասում՝ գնացեք ինչ-որ մեկի հետ կռիվ արեք։
Մենք չենք ասում՝ քաղաքական հայտարարությունների պատերազմ սկսեք։
Մենք ասում ենք՝ Հայաստանի Հանրապետության անունից խոսեք Հայաստանի Հանրապետության տարածքի մասին։
Ասեք՝
ո՞րն է Հայաստանի Հանրապետության պաշտոնական դիրքորոշումը,
ո՞ր քարտեզներն են Հայաստանի Հանրապետության համար հիմք,
ո՞ր իրավական փաստաթղթերի վրա է հիմնված Հայաստանի տարածքի սահմանային նկարագրությունը,
և ամենակարևորը՝
Հայաստանի Հանրապետության դեմ հնչող տարածքային բնույթի հայտարարություններին ո՞վ է պատասխանելու։
Դավիթ Խուդաթյան, մի պահ պատկերացնենք հակառակ իրավիճակը։
Եթե Հայաստանի Հանրապետության բարձրաստիճան պաշտոնյան տարիներ շարունակ միջազգային հարթակներում հայտարարեր, որ Ադրբեջանի տարածքի այս կամ այն տոկոսը Հայաստանի տարածքն է, Ադրբեջանը լռելո՞ւ էր։
Նրանք կարձագանքեին։
Այդ հայտարարությունը կմտներ պետական հաղորդագրությունների, միջազգային մամուլի և դիվանագիտական շրջանառության մեջ։
Իսկ մենք ի՞նչ ենք անում։
Լռո՞ւմ ենք։
Հետո զարմանում ենք, որ ադրբեջանական թեզերը շրջանառվում են։
Ալիևի «20 տոկոսի» ձևակերպումը պարզապես թիվ չէ։ Այն ներկայացվում է որպես Ադրբեջանի պետական դիրքորոշում՝ տարածաշրջանում տեղի ունեցածի և տարածքների վերաբերյալ։
Իսկ հիմա արդեն ունենք նաև հրապարակային հայտարարություն, որտեղ Սևանա լիճը ներկայացվում է «Գոյչա» անվամբ և խոսվում է դրա «բաժանման» մասին։
Հետևաբար սա միայն ԱԳՆ-ի հարցը չէ։
Սա միայն պատմաբանների հարցը չէ։
Սա նաև Հայաստանի Հանրապետության պետական համակարգի և տարածքային կառավարման պատասխանատվության հարց է։
Եվ այստեղ ես ուզում եմ Ձեզ շատ պարզ հարց տալ.
Դավիթ Խուդաթյան, Դուք պատրա՞ստ եք Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին հստակ ասել՝ ինչ է Հայաստանը պատասխանում Ադրբեջանի նախագահի՝ «20 տոկոսի» մասին տարիներ շարունակ հնչեցվող հայտարարությանը և ինչ է Հայաստանը պատասխանում Սևանը «Գոյչա» ներկայացնելու ու «լճի բաժանման» մասին հնչող հայտարարություններին։
Ոչ թե դիվանագիտական երկար նախադասություններով։
Ոչ թե «համապատասխան մարմինները կպատասխանեն» ձևակերպմամբ։
Մի պարզ պատասխան։
Ադրբեջանը ասում է՝ 20 տոկոս։
Մյուս կողմից՝ հրապարակային հայտարարություններում Սևանն անվանում են «Գոյչա»։
Հայաստանը ի՞նչ է ասում։
Եթե Հայաստանի դիրքորոշումը այլ է՝
ինչո՞ւ այդ դիրքորոշումը նույն հետևողականությամբ չի ներկայացվում միջազգային հանրությանը։
Որովհետև պետական շահը միայն սեփական երկրում հայտարարություն անելը չէ։
Պետական շահը նաև այն է, որ երբ Հայաստանի Հանրապետության վերաբերյալ տարածքային պնդում է շրջանառվում միջազգային տեղեկատվական դաշտում, Հայաստանն ունենա իր փաստարկված, հստակ և միջազգային մակարդակով ներկայացվող պատասխանը։
Դավիթ Խուդաթյան,
այս անգամ հարցը Ձեզ է։
Ոչ թե ինձ համար։
Ոչ թե որևէ կուսակցության համար։
Ոչ թե քաղաքական բանավեճի համար։
Հայաստանի Հանրապետության համար։
Որովհետև եթե ուրիշները տարիներով խոսում են Հայաստանի մասին, իսկ Հայաստանը չի ներկայացնում իր հստակ պատասխանը, մի օր կարող է պարզվել, որ մեր փոխարեն արդեն ուրիշներն են փորձում ձևակերպել մեր պատմությունը, մեր քարտեզը և մեր տարածքային իրականությունը։
Սևանը Սևանա լիճն է։
Հայաստանի Հանրապետությունը Հայաստանի Հանրապետությունն է։
Եվ Հայաստանի տարածքային ամբողջականության վերաբերյալ հարցերը պետք է ստանան հստակ պետական պատասխան։
Հայաստանը պետք է խոսի Հայաստանի մասին։
Եվ այդ խոսքը պետք է լինի հստակ, փաստերով և պետական մակարդակով։
Դավիթ Խուդաթյան, սպասում ենք Ձեր պատասխանին։
Վանիկ Նիկոյան
