Քաղաքագետ Մանվել Սարգսյանը գրում է.
Եկել է ժամանակը, որ առանց Ռուսաստանի մասին հիշատակելն անհնար է խոսել։ Դուք անմիջապես կբախվեք հարցի հետ՝ իսկ ի՞նչ կասեք Ռուսաստանի մասին։ )))
Հայերի շրջանում տարածված այն միտքը, որ գլխավորը Ռուսաստանին Հայաստանից դուրս մղելն է. անվտանգության ոլորտում մնացածը ինքնուրույն կլուծվի, չափազանց միամիտ է։ Շատ լավ է, որ հայերը հասկացան, որ Ռուսաստանը, բացի դաշնակից լինելուց, կարող է լինել ոչ միայն սպառնալիք, այլեւ Հայաստանը կործանող։ Բայց միայն հասարակ մարդիկ կարող են հավատալ, որ Ռուսաստանին կարելի է չեզոքացնել պարզապես իր զորքերը Հայաստանից դուրս բերելով։ Շատ ավելի իրատեսական է, որ Ռուսաստանն ինքը կարող է հայերին հեռացնել Հայաստանից և իր տարածքը բաժանել իր մահմեդական ընկերներին։ Նմանատիպ փորձի մասին ես արդեն գրել եմ բյուզանդական ժամանակներից, Արցախի փորձն ել բոլորի աչքի առաջ է։
Փաստորեն, Հայաստանի անվտանգության ապահովման հարցը շատ ավելի է գերազանցում Ռուսաստանին չեզոքացնելու առանձին խնդիրը։ Ռուսաստանի կողմից բխող սպառնալիքները կարող են չեզոքացվել միայն ավելի լայն ռազմավարության շրջանակներում։ Այստեղ թուրքերի հետ առանձին զրույցը չի օգնի` թուրքերն իրենք են գլխացավանք Հայաստանի համար։ Թուրքերը գիտեն՝ ում հետ խոսել, ում հետ՝ ոչ. Նրանք գիտեն, թե ով է Ռուսաստանը և ինչպես աշխատել նրա հետ։ Բայց ընդհանրապես, թուրքերը հայերին չեն ճանաչում որպես անկախ սուբյեկտ կամ որպես հարևան, ճանաչում են նրանց միայն որպես իրենց հողի քմահաճ վարձակալ: Այնպես որ, Թուրքիայից սպառնալիքը հեռացնելու խնդիրը նույնպես չի կարող լուծվել ուղիղ երկխոսության շրջանակներում։
Եթե ոչ թուրքերը, ոչ էլ ռուսները մեզ հետ չեն խոսում որպես գործընկեր, այլ ճանաչում են միայն վերջնագրի տեսքով խոսակցությունը, ապա ի՞նչ կարելի է անել։ Պատասխանը պարզ է. մենք պետք է հարաբերություններ ստեղծենք նրանց հետ, ովքեր հայերի հետ խոսում են հասկանալի լեզվով, այդ դեպքում ռուսներն ու թուրքերն իրենք ստիպված կլինեն հայերի հետ խոսել հավասար պայմաններով: Մինչ այդ, իհարկե, բավականին կծկումներ կլինեն։
Ինչպես դա անել, մենք կխոսենք առանձին:
